Transcriptie en de AVG: wat je moet regelen bij opnames van mensen
Een opname waarop iemand te horen is, bevat persoonsgegevens, en de tekst die ervan komt ook. Als je die door een externe transcriptiedienst haalt, geef je die gegevens uit handen en moet je een paar dingen regelen.
Dit artikel is geen juridisch advies. Het zet op een rij waar je op let, zodat je de juiste vragen kunt stellen aan de aanbieder of aan je functionaris gegevensbescherming. Welke tools er zijn, zie je in de vergelijking op de homepage.
Waarom een opname onder de AVG valt
De Algemene verordening gegevensbescherming gaat over alle informatie die iets zegt over een identificeerbaar persoon. Een stem is zo'n gegeven, en wat iemand vertelt kan dat ook zijn. Bij een interview over gezondheid, geloof of politieke voorkeur gaat het bovendien over gevoelige categorieën, waarvoor strengere regels gelden.
Voor wie in een privésituatie opneemt, bijvoorbeeld een spraakmemo voor jezelf, is de wet in de regel minder aan de orde. Zodra je werkt voor een organisatie, onderzoek doet of gesprekken van anderen opneemt, ligt dat anders.
Vragen om vooraf te beantwoorden
- Weten de mensen op de opname dat er wordt opgenomen en wat ermee gebeurt?
- Heb je een grondslag voor de verwerking, zoals toestemming?
- Gaat de audio naar een externe dienst, en zo ja, welke afspraken zijn er met die dienst?
- Hoe lang bewaar je de opname en de tekst, en wie heeft toegang?
Schrijf de antwoorden op. Bij onderzoek aan een universiteit of hogeschool vraagt de ethische commissie er meestal ook naar.
De externe dienst als verwerker
Als een transcriptiedienst jouw audio verwerkt, is zij in de regel een verwerker. Je sluit dan een verwerkersovereenkomst. Veel aanbieders hebben die kant-en-klaar. Controleer verder:
- Waar de data wordt opgeslagen. Amberscript zegt dat data in Europa blijft, en Trint laat je kiezen tussen opslag in de EU of de VS.
- Welke certificeringen de aanbieder noemt. Amberscript vermeldt ISO 27001 en 9001, Trint ISO 27001 en Cyber Essentials, Sonix SOC 2 Type 2.
- Of je opnames worden gebruikt om modellen te trainen. Trint en Sonix zeggen dat niet te doen.
- Of je zelf je bestanden kunt verwijderen, en of ze na verwijdering echt weg zijn.
Een certificering is geen vrijbrief. Het zegt iets over de beveiliging van de aanbieder, niet over of jij je eigen verplichtingen nakomt.
Gevoelige opnames
Gaat het om medische gesprekken, personeelszaken, juridische zaken of kwetsbare respondenten, dan is de afweging strenger. Soms is er een interne regel dat dit niet naar een externe dienst mag. Dan zijn er twee wegen: de opname laten uitschrijven door iemand binnen je organisatie die tot geheimhouding verplicht is, of lokaal transcriberen.
Lokaal transcriberen
Whisper van OpenAI draait op je eigen computer en is vrijgegeven onder de MIT-licentie. De audio blijft dan op je apparaat. Je hebt wel wat technische kennis nodig, en je moet zelf zorgen voor een beveiligde computer en veilige opslag. Hoe dat in zijn werk gaat, lees je in Whisper lokaal draaien.
Toestemming vragen in de praktijk
Leg je gesprekspartner voor de opname uit wat je doet, in gewone taal. Noem in elk geval:
- Dat je het gesprek opneemt.
- Dat de opname door software in tekst wordt omgezet, eventueel door een externe dienst.
- Waarvoor je de tekst gebruikt en wie hem ziet.
- Hoe lang je hem bewaart en hoe iemand zijn gegevens kan laten verwijderen.
Leg de toestemming vast, bij voorkeur schriftelijk of aan het begin van de opname zelf. Zie ook de stappen in interview transcriberen met AI.
En de Europese AI-regels?
Er is Europese regelgeving voor AI-systemen, maar wat die precies betekent voor een gewone transcriptietool hangt af van de toepassing. Die vraag blijft hier bewust open, omdat dat per situatie beoordeeld moet worden. Voor de dagelijkse praktijk blijven de AVG-vragen hierboven het belangrijkst.
Opruimen
Verwijder de audio uit de dienst zodra de transcriptie klaar en gecontroleerd is, tenzij je hem nog nodig hebt. Verwijder ook lokale kopieën in downloadmappen en op telefoons. Bewaar de tekst met alleen de gegevens die je nodig hebt. Wie de tekst pseudonimiseert, bijvoorbeeld door namen te vervangen door codes, verkleint het risico bij een datalek.
Een korte checklist voor je eigen project
- Schrijf op welke opnames je maakt en waarom.
- Bepaal wie toegang heeft tot de audio en de tekst.
- Kies de manier van transcriberen: extern met verwerkersovereenkomst, of lokaal.
- Leg de toestemming van de deelnemers vast.
- Spreek af wanneer audio en tekst worden verwijderd.
Heb je meerdere projecten, houd dan per project een korte notitie bij. Dat helpt als iemand later vraagt wat er met de gegevens is gebeurd.
Rechten van de sprekers
Mensen op een opname kunnen onder de AVG vragen om inzage in hun gegevens of om verwijdering. Zorg dat je kunt terugvinden welke opname en welke tekst bij wie hoort. Dat kan met een eenvoudige code per deelnemer in de bestandsnaam. Zo kun je een verzoek afhandelen zonder alle bestanden te hoeven doorzoeken.
Hoe tools erover communiceren
Let bij het lezen van een privacypagina op de formulering. Een zin als "wij trainen niet op je data" is een toezegging die je kunt vastleggen in een overeenkomst. Een algemene verwijzing naar "beveiliging volgens de laatste standaarden" zegt veel minder. Vraag bij twijfel om de verwerkersovereenkomst en lees de passage over onderverwerkers: dat zijn de andere bedrijven die de aanbieder zelf inschakelt, bijvoorbeeld voor opslag.
Veelgestelde vragen
Heb ik een verwerkersovereenkomst nodig voor een transcriptiedienst?
In de regel wel, als je organisatie persoonsgegevens laat verwerken door een externe partij. Veel aanbieders bieden er een aan. Vraag bij twijfel je functionaris gegevensbescherming.
Mag ik een gesprek opnemen zonder dat de ander het weet?
Het is verstandig om altijd te zeggen dat je opneemt. Of heimelijk opnemen is toegestaan hangt af van de situatie en wat je met de opname doet, en dit artikel geeft daar geen juridisch oordeel over.
Is lokaal transcriberen altijd veiliger?
De audio gaat niet naar een externe partij, wat het risico kleiner maakt. Je computer en opslag moeten dan zelf goed beveiligd zijn.